Interview

'Corona geeft ons een boost naar de toekomst'

Verhaal van Elsbeth de Ruijter (GGZ-Noord-Holland-Noord)

Wat zijn de gevolgen van corona voor de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)? In een serie interviews reflecteren bestuurders op de pandemie en wat corona betekent voor de toekomst van de GGZ-sector. Een gesprek met Elsbeth de Ruijter, lid van de Raad van Bestuur bij GGZ-Noord-Holland-Noord, één van de Founding Fathers die het Museum van de Geest al vanaf het eerste uur structureel steunt met een financiële bijdrage.

Bijna een jaar geleden ging ons land op slot: we werden overvallen door Covid-19. Hoe kijk je daar nu op terug?

“Heel heftig. Ik werkte hier net een paar maanden, er kwam van alles op ons af. Alle contacten moesten digitaal: crisisbeheersing online, hoe doe je dat? Bovendien hadden wij al heel vroeg in de pandemie een uitbraak op een ouderen-afdeling. Vier mensen werden ziek, alle vier gingen ze dood. Het waren mensen op hoge leeftijd, er was sprake van onderliggend lijden, maar toch … daar lag ik wel wakker van. Is dit de opmaat van wat gaat komen? Er kwamen veel onzekerheden op ons af, maar we kregen in hele korte tijd ook veel voor elkaar. Daar ben ik enorm trots op. Binnen een weekend had onze ict-afdeling alles gefixt en konden we alle behandelingen online uitvoeren. Dat is toch fantastisch?”

"Er zijn ook cliënten die liever digitaal contact hebben dan fysiek"
Elsbeth de Ruijter

Alle behandelingen in 1 klap digitaal, dat klinkt wel heel ideaal.

“Daarmee bedoel ik dat het technisch allemaal mogelijk was, maar al gauw kwamen we erachter dat niet alles geschikt was voor online. Neem bijvoorbeeld de ‘mental bases therapie’ (mbt), een groepsbehandeling voor volwassenen met een persoonlijkheidsstoornis. Dat werkte niet via een scherm. Wat doe je dan? Je wil toch de zorg continueren. We hebben toen een ruimte waar wij vaak met het bestuur vergaderen, voor deze groep beschikbaar gesteld. Maar er zijn ook cliënten die liever digitaal contact hebben dan fysiek. Bij traumabehandeling komt het regelmatig voor dat mensen het veel prettiger vinden om vanuit hun eigen slaapkamer de behandeling te ondergaan dan hier bij ons in een kamertje.”

Hoe ging jij als bestuurder om met de coronaregels? Heb je je ogen gesloten voor dingen?

“Tijdens de eerste golf waren we heel strikt: alle behandelingen online, er waren geen bezoekregelingen en alle afdelingen gingen op slot. Maar naar mate de tijd vorderde, dacht ik: ‘Dit kan niet het goede zijn’. Sommige mensen zijn echt heel kwetsbaar en hebben face-to-face contact nodig. Tijdens de tweede golf hebben we het daarom anders aangepakt. Meer maatwerk. Betrek cliënt en familie erbij en kijk goed wat mensen nodig hebben. Daarmee heb ik nooit het gevoel gehad dat we de regels hebben overtreden. Als je in de GGZ werkt heb je altijd te maken met maatwerk en moet je creatief zijn. Daar zijn wij ook heel goed in.”

Sommige experts verwachten door corona een ‘tsunami aan nieuwe cliënten’ binnen de GGZ. Wat is jouw opvatting hierover?

“Bij volwassen cliënten zie ik dat zeker niet. Er zijn genoeg mensen die juist goed gedijen in deze lockdown. Er is veel minder sociale druk om leuke dingen te doen. Dat geeft rust. Bij de jeugd zie ik een zorgwekkende ontwikkeling: in de hele GGZ-sector is er ten opzichte van vorig jaar een stijging van 35 procent meer aanmeldingen van jongeren tot 18 jaar. Dat is echt heel veel. De lockdown duurt te lang: geen school, geen sociaal netwerk, geen structuur; dat is mentaal zwaar voor deze groep. En verder zien we een stijging van jongeren met eetstoornissen. Hoe dat komt, daar hebben we nog geen idee van.”

Automatische concepten 11

Wat betekent corona voor de toekomst van de GGZ?

“Gek genoeg geeft corona ons ook een boost naar de toekomst. We hebben digitaal een enorme ontwikkeling door gemaakt! Moet je voorstellen: de online kerkdiensten van onze dominees trekken inmiddels veel meer mensen dan een normale kerkdienst. Bepaalde behandelingen zullen we digitaal blijven doen. Vooral jongeren zijn hier heel tevreden over, blijkt uit ons onderzoek. Ze zijn flexibeler, afspraken komen snel tot stand. Wel moeten we ervoor zorgen dat we verbinding houden. Het spontane praatje bij de koffieautomaat vervalt; we moeten meer ontmoetingen creëren.”

"We hebben een ‘corona-innovatieprijs’ in het leven geroepen"
Elsbeth de Ruijter

Welk verhaal over ‘GGZ ten tijde van corona’ moet Museum van de Geest absoluut aan haar publiek vertellen?

“Ik ben enorm trots op de creativiteit van onze sector, dat zou ik graag willen laten zien in het museum. We hebben een ‘corona-innovatieprijs’ in het leven geroepen. De eerste is toegekend aan het ‘praatpark’; hulpverleners zoeken een rustig plekje op waar ze samen met hun cliënt in gesprek gaan. Ook de ‘digitale herstelwerkplaats’ heeft een prijs gewonnen: ervaringsdeskundigen bieden een online trainings- en lotgenotenprogramma. Ook dat gebeurt tegenwoordig online, ik vind dat echt geweldig!”