Interview

‘Ik ben geschrokken hoe diep corona ingrijpt op het geluk van kwetsbare mensen’

Verhaal van Dick Veluwenkamp (Arkin)

Wat zijn de gevolgen van corona voor de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)? In een serie interviews reflecteren bestuurders op de pandemie en wat corona betekent voor de toekomst van de GGZ-sector. Een gesprek met Dick Veluwenkamp, voorzitter van de Raad van Bestuur bij Arkin, één van de Founding Fathers die het Museum van de Geest al vanaf het eerste uur structureel steunt met een financiële bijdrage. 

Is er tijdens deze coronacrisis iets gebeurd dat jou als bestuurder persoonlijk diep heeft geraakt?

“Ja. Ik ben enorm geschrokken hoe angstig sommige cliënten zijn geworden door corona. Bevangen door achterdocht, paranoïde. Zo is er een cliënt die zijn deur barricadeert om te voorkomen dat corona binnenkomt. Of iemand die totaal in paniek raakt als een hulpverlener een I-pad onder de deur wil schuiven. Overrompeld door diep, diep angstige gevoelens. Deze gevolgen van corona zijn niet voelbaar in de samenleving, maar enorm ingrijpend. En het laat zien dat we ‘alles digitaal’ niet voor iedereen als norm kunnen opleggen.”

Arkin is een GGZ-instelling in het hart van de hoofdstad. Heeft corona geleid tot extra drukte op de crisisdienst?

“Nee, tot nog toe zien we geen stijging in de acute psychiatrie. Wel een enorme toename van jongeren die bij ons aankloppen voor hulp. Opvallend vaak met eetstoornissen, zoals bij veel GGZ-instellingen het geval is. Schrijnende situaties. Jongeren die niet meer willen eten, zichzelf compleet uithongeren. Ook zijn er signalen van meer kindermishandeling. Veel kwetsbare gezinnen staan enorm onder druk. Ik ben heel benieuwd wat er straks allemaal nog meer boven tafel komt als corona achter de rug is. Een stijgende hulpvraag van kinderen en jongeren; kan de GGZ dat straks nog aan?”

‘Ik ben geschrokken hoe diep corona ingrijpt op het geluk van kwetsbare mensen’

Is er voldoende aandacht voor mentale gezondheid?

“Absoluut niet! In het begin van de crisis ging het alleen maar over ziekenhuizen, die moesten overeind blijven, daar moest geld bij. Pas de laatste tijd gaat het wat vaker over mentale gezondheid, met name die van jongeren. Ook als sector spelen wij hier een rol in, we slaan niet hard genoeg met de vuist op tafel en vinden het moeilijk om aan te geven wat we nodig hebben. We worden vooral gedreven door ons verantwoordelijkheidsgevoel om koste wat kost onze cliënten te helpen.”

Wat leer jij als bestuurder van deze crisis?

“We moeten over onze eigen schaduw heen springen en meer de verbinding aangaan. Zeker als straks veel meer cliënten op ons afkomen, moeten we ons realiseren dat we veel meer moeten samenwerken. Met woningbouwverenigingen en instellingen die mensen met een psychische kwetsbaarheid begeleiden naar de arbeidsmarkt. Wij zijn belangrijk, maar we moeten niet overdrijven. Als mensen een goede woning hebben en een zinvolle dagbesteding, zijn we al een heel eind. We moeten voorkomen dat mensen onnodig een appel doen op de GGZ.”

Welk verhaal over ‘GGZ ten tijde van corona’ moet Museum van de Geest absoluut aan haar publiek vertellen?

“Het verhaal over hoe diep corona kan ingrijpen op het geluk van kwetsbare mensen. Dat geldt natuurlijk voor bijna iedereen, maar voor cliënten met een psychische kwetsbaarheid, hakt zo’n crisis er echt flink in. Tegelijkertijd weten ze bijna altijd weer kracht en energie aan te boren om er bovenop te komen. Natuurlijk met behulp van naasten en behandelaren, die onophoudelijk worden gedreven door hun intrinsieke motivatie om het goede te doen. Het zou mooi zijn als het museum daar aandacht voor heeft.”