Interview

'Meedoen is essentieel om mentaal gezond te blijven'

Verhaal van Julliëtte van Eerd (GGz Breburg)

Wat zijn de gevolgen van corona voor de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)? In een serie interviews reflecteren bestuurders op de pandemie en wat corona betekent voor de toekomst van de GGZ-sector. Een gesprek met Julliëtte van Eerd, voorzitter raad van bestuur bij GGz Breburg, één van de instellingen die het Museum van de Geest al vanaf het eerste uur steunt, onder meer door het uitlenen van kunstwerken.

Welke cliënten zijn het zwaarst getroffen door de coronacrisis?

“Aanvankelijk maakte ik mij de grootste zorgen om cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening. We mochten niet meer achter de voordeur komen en de dagbesteding viel weg. Ik was bang voor terugval vooral bij hen. Opvallend genoeg doet deze groep het redelijk goed. Hulpverleners zochten 1 op 1 contact en het aantal besmettingen viel hier relatief mee. Veel cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening zijn er -helaas- aan gewend om beperkt sociale contacten te hebben.

Gaandeweg de crisis blijkt dat vooral de jeugd het diepst is geraakt door de pandemie. Zowel in aantal en ernst zijn psychische problemen bij jongeren enorm toegenomen. Het gaat om jongeren met complexe problematiek. Een combinatie van eetstoornis, depressie en suïcidale gedachten. Vaak uit sociaalzwakkere gezinnen waar ouders onvoldoende raad weten of waar ook andere problemen spelen. Sinds 1 december 2020 hebben wij voor jeugdigen alleen nog plek voor ernstige gevallen en crisishulp, omdat dit een groot appel doet op de capaciteit en inzet van professionals. Voor jongeren met lichtere of niet-urgente psychische problematiek zoeken we een passend aanbod bij andere collega zorgaanbieders.”

"Corona maakt extra duidelijk dat meedoen essentieel is om mentaal gezond te blijven"
Julliëtte van Eerd

In hoeverre zijn deze ernstige psychische problemen bij jongeren veroorzaakt door corona?

“We hebben geen volledig inzicht in de mentale weerbaarheid van jongeren voordat de pandemie uitbrak. Maar binnen Breburg zijn er zeker nieuwe jongeren in zorg gekomen die we voor de crisis niet in beeld hadden. Hun klachten zijn ontstaan tijdens corona. Voor hen is er echt veel weggevallen: geen school, geen sport, geen feestjes, geen sociale contacten, geen bijbaantjes. Alle structuur valt weg in deze coronatijd en dat kan leiden tot ernstige psychische klachten.”

'Meedoen is essentieel om mentaal gezond te blijven'
Marlene Dumas' kunstwerk 'Het Hooghuys' gemaakt in 1991. Onderdeel van collectie GGz Breburg en t/m 2022 te zien in Museum van de Geest | Dolhuys. © Peter Cox.

Is mentale gezondheid tijdens de crisis over het hoofd gezien?

“Absoluut! En dat geldt ook voor de mensen die in deze sector werken! Hoe kan het toch bestaan dat hulpverleners in de GGZ pas recent werden gevaccineerd? Onze mensen kunnen tijdens het werk echt geen afstand houden van hun cliënten. Toen de huisartsen riepen dat ze gevaccineerd wilden worden, was dat zo geregeld. Onze professionals werken zich ook het snot voor de ogen, maar als bestuurder kreeg ik die vaccinatie niet eerder voor elkaar. Dat vind ik persoonlijk heel frustrerend.”

Hoe komt het dat de GGZ-sector niet doordringt bij bewindslieden en beleidsmakers?

“In de publieke opinie overheerst nog steeds de gedachte dat ‘het aan jezelf ligt als je psychische problemen hebt’. Ik merk dat zeer regelmatig. Van de week sprak ik met een gemeenteambtenaar over verslaving, ‘Nou, dat lag toch echt aan de opvoeding in het gezin’. Als iemand een been breekt of kanker krijgt, heb je bij wijze van spreken zo een crowdfundingsactie voor elkaar, want dat kan iedereen overkomen. Publiek en beleidsmakers identificeren zich nauwelijks met psychische problematiek en zijn daarom denk ik ook minder geneigd urgentie te voelen als hier iets nodig is.”

"Een deel van onze doelgroep leeft eigenlijk altijd in lock down"
Julliëtte van Eerd

Wat leer jij als bestuurder van deze crisis?

“Dat we een veerkrachtige organisatie zijn met betrokken en bevlogen mensen. Bijvoorbeeld de snelle aanpassing bij groepsbehandeling en in het digitaal behandelen, zijn er grote sprongen gemaakt. Verder leert deze crisis ons dat je alleen mentaal gezond kan blijven in een normaal, sociaal leven. Dus juist als het even iets minder met je gaat, moet je gewoon mee kunnen blijven doen. Dat geldt dus ook voor onze cliënten. Een deel van onze doelgroep leeft eigenlijk altijd in ‘lock down’. Ik vind dat we hen expliciet de mogelijkheid moeten bieden om mee te doen in de maatschappij. We hebben nu zelf aan den lijve ondervonden hoe belangrijk het is om mee te doen!”