Interview

'Met vuilniszakken en ducttape hebben we beschermende kleding gemaakt'

Verhaal van Godfried Barnasconi (Cordaan)

Wat zijn de gevolgen van corona voor de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)? In een serie interviews reflecteren bestuurders op de pandemie en wat corona betekent voor de toekomst van de GGZ-sector. Een gesprek met bestuurder Godfried Barnasconi van Cordaan, mede-oprichter van Museum van de Geest | Outsider Art dat sinds 2016 is gevestigd in de Hermitage Amsterdam. Met 20.000 cliënten, 6000 medewerkers, 2500 vrijwilligers en 120 locaties is Cordaan de grootste zorginstelling in Amsterdam. Verpleeghuiszorg, thuiszorg, verstandelijke gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg behoren tot hun domeinen.

Welk instellingen zijn het zwaarst getroffen door de pandemie?

“De verpleeghuizen met kwetsbare ouderen. Mijn collega’s en de bewoners hebben het daar vooral in het begin van de crisis heel zwaar gehad. Het was echt verschrikkelijk! En ik vind het nog steeds buitengewoon slecht dat er vanuit de politiek geen aandacht was voor het leed in verpleeghuizen. Ik herinner mij dat nog goed: dan zag je weer een intensive care-arts van een ziekenhuis op televisie over hoe erg het allemaal was dat er een patiënt was overleden. Vergelijk dat eens met een geriater in een verpleeghuis die een hechte band heeft met bewoners, omdat hij soms wel twintig tot dertig jaar voor hen heeft gezorgd. Die mensen gingen plotseling bij bosjes dood en daar was geen enkele aandacht voor. Ik kan mij daar nog kwaad over maken.”

Heb jij er zelf als bestuurder genoeg aan gedaan om de ellende in de verpleeghuizen aan de kaak te stellen?

“Op een goed moment merkte ik dat ik mijn eigen morele kompas kwijtraakte. Ik heb het beeld nog op mijn netvlies staan, voorjaar 2020: een wijkverpleegkundige ging naar een client en had geen enkel beschermend materiaal. De huisarts die op dat moment bij diezelfde client op bezoek kwam, verscheen in een maanpak. Toen besloot ik het heft in eigen handen te nemen. Dit kan zo niet langer! Voor het RIVM, het kabinet en premier Rutte, bestonden wij niet. We zijn met vuilniszakken en ducttape zelf beschermende kleding gaan maken en later hebben we spullen gekocht. We hebben een crisisteam gevormd en zijn onze eigen koers gaan varen. Begin juli heb ik online voor 6000 personeelsleden van Cordaan een toespraak gehouden om deze afschuwelijke periode af te sluiten: niemand bij Cordaan mag zich ooit nog onveilig voelen in zijn of haar werk.”

"Niemand bij Cordaan mag zich ooit nog onveilig voelen"
Godfried Barnasconi

Wat heeft de coronacrisis met jou persoonlijk gedaan?

“Er zijn weken geweest dat ik niet meer wist wat voor dag het was. Tientallen bewoners van onze verpleeghuizen zijn aan covid overleden, helaas ook één medewerker. Natuurlijk zijn wij er in ons werk aan gewend dat mensen overlijden, maar zo veel in korte tijd, is heel heftig. Als ik mijn ogen sluit, denk ik aan die keer dat ik ’s avonds laat thuis werd gebeld door een arts ouderengeneeskunde: ‘Ik moet even stoom afblazen’. Er waren meerdere cliënten op een dag overleden, dat is natuurlijk vreselijk. Wat ik dan doe? Een luisterend oor bieden, goed doorvragen, de collega echt het gevoel geven dat ze haar verhaal kwijt kan. We hebben toen besloten dat alle teamleiders één keer per week persoonlijk contact hebben met hun mensen.”

'Met vuilniszakken en ducttape hebben we beschermende kleding gemaakt'
De Outsider Art Galerie van Cordaan in Amsterdam.

Zijn er nog andere instellingen van Cordaan zwaar getroffen door corona?

“Voor de Verstandelijke Gehandicaptenzorg is dit ook een hele moeilijke periode. Mensen die normaal gesproken al weinig snappen van hun leven, zien nu ineens hulpverleners met maskers, mondkapjes en handschoenen op de afdeling lopen. De dagbesteding viel weg, familieleden mochten niet op bezoek komen; de instellingen zaten potdicht. Nu kan er gelukkig weer wat meer en zijn er zelfs wachtlijsten voor de Outsider Art Galerie, waar cliënten kunst maken. Kunst en cultuur is een enorme uitlaatklep. Zo hebben we tijdens de crisis ook opgetreden met het Smartlappenkoor van Cordaan, waar cliënten, hulpverleners en ikzelf ook in zit. Buiten, op anderhalve meter afstand, ook toen het zo heftig was. Een heerlijke ontlading!”

Welk verhaal over de corona-pandemie moet Museum van de Geest absoluut aan haar publiek vertellen?

“De ongelofelijke eenzaamheid die onze cliënten hebben moeten doorstaan tijdens deze crisis. Geen familiebezoek, geen arm om je heen. Tegelijkertijd zou ik graag aandacht willen voor de ongelooflijke gepassioneerdheid van onze medewerkers. Ook toen er nog geen beschermende kleding was, bleven zij hun werk vol overgave doen. Er is een zekere verbroedering ontstaan; daar ben ik heel trots op!”